صفحه شخصی سید محمدکاظم طباطبایی

صفحه شخصی سید محمدکاظم طباطبایی

حضرت خدیجه: بانوی کرامت و فضیلت



مجموع: ۰

بازدید: ۲۲۹

خبر

حضرت خدیجه: بانوی کرامت و فضیلت

ارسال شده در: 13 خرداد 1396 - 13:43 توسط پایگاه

حضرت خدیجه: بانوی کرامت و فضیلت

 

در گذرگاه تاریخ اسلام همواره شخصیت هایی بوده اند که تلاش های بی شماری در جهت استواری واستحکام اسلام انجام داده اند. شخصیت والایی همچون حضرت خدیجه(س) بی شک یکی از یاوران حقیقی اسلام است. مطالعه و تحقیق پیرامون عظمت این بانوی بزرگوار شایستگی ایشان برای همسری خاتم پیامبران رسول خدا(ص) را به اثبات می رساند و انسان با شناخت پیرامون شخصیت و فضائل حضرت خدیجه (س) به این مهم دست می یابد که جز ایشان کسی لیاقت و شایستگی همسری پیامبر اکرم (ص) و مادری امامان امت اسلامی را نداشته است. به همین مناسبت و در آستانه ایام وفات حضرت خدیجه (س) گفتگویی با حجت الاسلام والمسلمین سید محمد کاظم طباطبایی ریاست دانشکده علوم و معارف حدیث ترتیب داده ایم که شما مخاطبان فرهیخته را به خواندن آن دعوت می کنیم.

 

حضرت خدیجه(س) سرور زنان عالم

حجت الاسلام والمسلمین سید محمد کاظم طباطبایی با اشاره  به سالروز رحلت حضرت خدیجه (سلام الله علیها) اظهار کرد: عظمت و بزرگواری ایشان نزد همه مسلمانان به ویژه شیعیان امری مفروض و مسلّم است و هیچ شک و شبهه ای در آن نیست.

وی افزود: در برخی زیاتنامه ها، قسمتی که می خواهد امام یا امازاده را معرفی کند نسبت او را با پیامبر اکرم (ص)، حضرت علی (ع) یا پیامبران پیشین مطرح می کند که این ها همگی معصوم بوده و حجج الهی هستند. در این میان یک استثناء وجود دارد، بویژه در زیارتنامه هایی که برای بانوان ذکر شده در کنار نام همه معصومان و حجج الهی معمولا نام حضرت خدیجه (س) را مطرح می کنند که این نشان می دهد در پس زمینه فرهنگی ما عظمت حضرت خدیجه (س) به عنوان یک معرفت اساسی قرار گرفته است.

این پژوهشگر مطالعات حدیثی در رابطه با چگونگی پدید آمدن جایگاه و مقام حضرت خدیجه (س) بیان کرد:  متاسفانه به این دلیل که اطلاعات ما از تاریخ قبل از اسلام مبهم و اندک است، درباره حضرت خدیجه (س) اطلاعات کمی در دسترس داریم. اما مواردی در این باره بیان شده که مهمترین آن ها این است که حضرت خدیجه (س) اولین زنی بود که مسلمان شد.

حجت الاسلام والمسلمین طباطبایی در ادامه افزود: گاهی مطرح می شود که ایشان در سال های قبل بعثت بزرگواری های پیامبر(ص) را با تمام وجود لمس کرده بود، بنابراین طبیعی است که اولین زنی باشد که اسلام می آورد لکن باید گفت که بزرگی حضرت خدیجه (س) و اسلام آوردن ایشان ناشی از پیش زمینه های معرفتی است که در وجود ایشان نقش بسته بود و به عظمت ایشان می افزود

رئیس پژوهشکده علوم و معارف حدیث در مقام تبیین جایگاه حضرت خدیجه(س) گفت: جایگاه ایشان را باید در دو مرحله ی قبل از ازدواج با پیامبر(ص) و پس از ازدواج با پیامبر اکرم (ص) مورد بررسی قرار دهیم.

 

حضرت خدیجه؛ قبل از ازدواج با پیامبر ص

حجت الاسلام والمسلمین با اشاره به جایگاه حضرت خدیجه (س) قبل از اسلام و قبل از ازدواج با پیامبر(ص) تصریح کرد: در میراث حدیثی شیعه و اهل سنت ایشان را چنین توصیف نموده اند: زنی متشخص از قبیله ی بنی اسد که قبیله ای بزرگ و شریف است و زیر مجموعه قریش به شمار می رفت. جد چهارم حضرت خدیجه (س) و پیامبر(ص) با هم مشترک بوده و قصی بن کلاب نام داشته است. در متون کهن هوش و خرد ایشان را زبانزد ذکر کرده اند و در عفت به ایشان لقب طاهره داده اند که در زیارات ما نیز به کار می رود.

ایشان افزودند: در آن زمان که زنان فعالیتی غیر از خانه داری نداشتند ایشان تاجر بزرگی بوده، تجارت خانه داشته و در دوره خود شخص ممتازی بوده است. ثروت ایشان نیز از طریق همین کارهای تجاری به دست آمده بود و در بین مردمان آن دوران فردی ثروتمند به شمار می رفت.

حجت الاسلام والمسلمین طباطبایی در ادامه عنوان کرد: از آنجا که زن ها نمی توانستند همراه کاروان تجاری به شهرهای دیگر سفر کنند، حضرت خدیجه(س) با استفاده از هوش تجاری و عقل معاشی که داشت به دنبال شخص امینی برای کارهای تجاری خود بود که یکی از این گزینه ها پیامبر اکرم(ص) به شمار می رفت.

وی این ویژگی حضرت خدیجه (س) را که برای سپردن اموال و تجارت خود، قدرت انتخاب داشت را بسیار با اهمیت دانست و گفت: در برخی از گزارشات تاریخی بیان شده که پیشنهاد همکاری تجاری را حضرت خدیجه (س) به پیامبر(ص) داده اند که این خود نکته ای عجیبی به شمار می رود، چرا که ایشان کل اموال و تجارت خانه خود را به کسی می سپارد که هیچ پیشینه بازرگانی نداشته است علت این کار ایشان، شاید توجه به صفت امانت داری پیامبر(ص) بود که حضرت را از دیگران متمایز می کرد.

ریاست دانشکده علوم و معارف حدیث بیان کرد: پس از انجام این سفر تجاری غلام این بانوی بزرگوار تمام اتفاقات و پدیده هایی که در طول سفر شاهد آن ها بود را برای ایشان تعریف می کند، اتفاقاتی مانند این که یک راهب مسیحی آمد و گفت که ایشان پیغمبر است، ابری که بالای سر حضرت حرکت می کرد، درآمد بالایی که کسب کردند و مواردی از این قبیل. این ها نکاتی بود که پیش بینی قبلی حضرت خدیجه (س) در رابطه با پیامبر(ص) را تقویت می کرد.

وی با اشاره جایگاه رفیع حضرت خدیجه(س) در دوران جاهلیت اضافه کرد: با آنکه در دوران جاهلیت به زن ارزش و بهایی نمی دادند به ایشان لقب «سیده نساء القریش» را داده اند که خود گویای شخصیت خاص و والای حضرت خدیجه (س) است.

حجت الاسلام والمسلمین طباطبایی با اشاره به ثروت زیاد حضرت خدیجه (س) مطرح کرد: ایشان به خاطر ثروت بسیار، خواستگاران فراوانی داشته اند اعم از کسانی که می خواستند با ثروت ایشان زندگی راحتی داشته باشند و یا بازرگانان و تجّاری که می خواستند با یک تاجر موفق زن، ازدواج کنند. از جمله خواستگاران ایشان ابوجهل و ابوسفیان را نام برده اند که از تجّار بزرگ عصر خود بوده اند. اما حضرت خدیجه (س) به پیامبر (ص) پیشنهاد ازدواج می دهند. در واقع ایشان تمام خواستگاران ثروتمند خود را کنار گذاشته و به سراغ یک فرد امین آمده است و ملاک ایشان برای ازدواج ثروت نبود. در واقع حضرت خدیجه(س) تحت تاثیر اخلاق والای پیامبر(ص) و شایستگی های بیشمار حضرت که برخی را دیده و برخی را برای ایشان نقل کرده بودند، قرار گرفت.

وی در پاسخ به این سوال که آیا رویکرد حضرت خدیجه(س) و خواستگاری از مردان قابل پیروی است، گفت: اگر مردی شبیه به پیامبر(ص) باشد، این رویکرد قابل پیروی است همانطور که درآن زمان هم برخی از زنان می آمدند و به بهانه های مختلف می خواستند که خود را به همسری پیامبر(ص) درآورند. اما مساله ی دیگری که در این بین حائز اهمیت است این است که آیا زنان توانایی شنیدن جواب رد از سوی مردان را دارند؟، چون مردان با این مساله خیلی عادی برخورد می کنند و ممکن است بارها جواب رد بشنوند اما این کار در جامعه ما برای زنان مرسوم نیست و شاید چنین ظرفیتی نیز وجود نداشته باشند.

حجت الاسلام والمسلمین طباطبایی در معرفی برخی از پیش زمینه های معرفتی حضرت خدیجه (س) افزود: ایشان از قدرت تصمیم گیری در موقعیت های خطیر و حساس، به گونه ای شایسته برخوردار بود که تدیّن، خلوص و معرفت ایشان این ویژگی ها را پدید آورده است، این موارد نیز جزو پیشینه درخشان حضرت خدیجه (س) به شمار می رود.

 

حضرت خدیجه؛ پس از ازدواج با پیامبر ص

ریاست پژوهشکده علوم و معارف حدیث با اشاره به دوران پس از ازدواج با پیامبر اکرم(ص) عنوان کرد: این بانوی عالیقدر در دوران ازدواج با پیامبر اکرم(ص) یک زن کامل و خانه دار بوده و در فاصله پانزده سال ازدواج تا بعثت پیامبر نیز چندین فرزند برای ایشان آورده است.

وی در ادامه افزود: در دوره بعد از اسلام هم حضرت خدیجه (س) عظمت و بزرگی های بیشماری از خود نشان داده است. پیامبر قبل از بعثت هر ماه چند روز و هر سال ماه رمضان را براي عبادت و نيايش عارفانه به غار حِرا مي رفت. حضرت خديجه(س) نه تنها مانع ایشان نمي شد بلکه مشوّق آن حضرت بود و برای ایشان آب و غذا مي برد. در دوران اعتکاف چهل روزه قبل از بعثت تنها حضرت خدیجه (س) و حضرت علی (ع) مجاز بودند که به این حریم اختصاصی پیامبر (ص) وارد شوند. فاصله شهر مکه نیز تا غار حرا حدود هفت کیلومتر بود که بخشی از مسیر را باید در کوه می رفتند. حضرت خدیجه (س) گاهی خودشان به تنهایی برای بردن آذوقه به غار می رفتند و گاهی هم حضرت خدیجه(س) و پیامبر گرامی اسلام هر کدام تا میانه راه که مسجد الإجابه بود را آمده و در آنجا یکدیگر را ملاقات می کردند.

حجت الاسلام والمسلمین طباطبایی با اشاره به بعثت پیامبر عنوان کرد: حضرت خدیجه (س) رسالت پیامبر(ص) را به سرعت پذیرفت مانند کسی که خبر داشته یا منتظر شنیدن این خبر است، در حالی که حتی نزدیکان پیامبر(ص) اینگونه نبوده اند. البته در سه سال اول بعثت، پیامبر(ص) مامور به تبلیغ نبوده و صرفا کارهایی انجام می دادند که برای نزدیکان ایشان قابل مشاهده بود اما در همان ایام نخست فقط دونفر با پیامبر(ص) در مسجدالحرام نماز می خواندند، یک نوجوان به نام علی (ع)  و یک زن بنام خدیجه (س)

ایشان رابطه عاطفی بین رسول خدا(ص) و حضرت خدیجه (س) را طرفینی دانست و افزود: ابراز این محبت فقط از طرف حضرت خدیجه (س) نبود بلکه حضرت حتی پس از رحلت حضرت خدیجه (س) نیز مقیّد به ابراز این علاقه بودند. برای نمونه در روایتی آمده است که در زمان حکومت حضرت، روزی خواهر خدیجه (س) خدمت پیامبر (ص) رسید و پیامبر به خاطر حضرت خدیجه(س) با ایشان رفتار بسیار خوبی داشت. یا اینکه در دوران فتح مکه خانمی نزد حضرت آمده و خود را واسطه ازدواج ایشان با حضرت خدیجه (س) معرفی می کند و پیامبر این شخص را بسیار تکریم می کند.

عضو هیات علمی دانشگاه قرآن و حدیث با ذکر دیگر نمونه های علاقمندی پیامبر(ص) به حضرت خدیجه(س) اظهار کرد: حضرت هر زمان گوسفندی را ذبح می کردند یک بخشی از گوشت را برای بستگان حضرت خدیجه (س) می فرستادند این مساله برای دیگر همسران پیامبر خوشایند نبود، مخصوصا عایشه که اعتراض می کرد و رسول خدا(ص) در مقابل اعتراض آن ها یک پاسخ زیبایی داشت و آن این بود که « إنّي قَد رُزِقتُ حُبُّهَا؛ خدا محبتش را روزی من کرده است». آورده اند که حتی عایشه یک بار به پیامبر اکرم (ص) گلایه کرد که چرا این قدر زیاد از حضرت خدیجه(س) یاد می کنید، خدا از شما پیرزنی را گرفته و در مقابل همسر جوانی به شما داده است. پیامبر از این سخن خیلی ناراحت شد و به عایشه پرخاش کرد و گفت آن زمان که کسی اسلام نیاورد او اولین فردی بود که اسلام آورد و در همه سختی ها همراه من بود. در سال های بعد از وفات حضرت خدیجه (س) نیز هرگاه یاد ایشان تداعی می شد، پیامبر اکرم (ص) گریه کرده و می فرمودند خدیجه زن بزرگی بود که استحقاق سلام و تحیت الهی و فرشتگان مقرّب را دارد.

وی با بیان اینکه خداوند نیز به خدیجه (س) مباهات می کرد، تصریح کرد: این نیز یکی از ویژگی هایی است که به عظمت این بانوی بزرگوار می افزاید چرا که بسیار ارزشمند است که انسان به حدی برسد که خداوند به او مباهات کند.

حجت الاسلام والمسلمین طباطبایی در ادامه بیان ویژگی های حضرت خدیجه گفت: امتياز ديگر حضرت خديجه(س) اين است كه تنها او شايسته مادري نسل پاك رسول اعظم(ص) گرديد. نقل کرده اند که روزی در مجلس معاویه که امام حسن (ع) نیز حضور داشتند، معاویه به لحن طعنه آمیزی از حاضرین پرسید که شریف ترین آدم ها کیست؟ طبیعتا چون معاویه حاکم و صاحب قدرت بود توقع داشت همه در پاسخ بگویند شما، صعصعه که در آن مجلس حضور داشت، گفت شریف ترین آدم ها امام حسن (ع) است، کسی که جد او پیامبر(ص) و جده ایشان حضرت خدیجه (س) است.

وی افزود: از دیگر ویژگی های حضرت خدیجه (س) ایثار و فداکاری های ایشان بود، این بانوی عظیم الشان تمام هستی خود را در راه بقای اسلام داد. در جريان محاصره سه ساله پيامبر اكرم(ص) و ياران با وفايش در شعب ابوطالب، يكي از عوامل پايداري پيامبر(ص) و تازه مسلمانان در آن شرايط سخت و جانفرسا، بلند نظري و جهاد مالي خديجه(س) بود كه تمام مال و ثروت خويش را ايثار کرد. ایشان مدتی پس از بیرون آمدن از محاصره، در  شرایطی از دنیا رفت که هیچ مالی نداشت. این چنین شد که کل دارایی حضرت خدیجه باعث بقای مسلمانان در آن سه سال سختی شد.

ریاست دانشکده علوم و معارف حدیث در ادامه ویژگی های این بانوی بزرگوار بیان کرد: هنگامی که حضرت خدیجه(س) ساعات پایانی عمر خود را می گذراند درخواستی از پیامبر (ص) داشت و شرم می کرد مستقیما به خود آن حضرت بگوید، ایشان وصیت خود را به حضرت زهرا (س) گفت تا به پدر بگوید؛ این که کفن اش را همان پارچه ای قرار دهند که رسول خدا(ص) هنگام نزول وحی به دور خود پیچیده بود تا سبب امان و راحتی ایشان شود، رسول خدا(ص) نیز اجابت کرد اما پس از آن که این بانوی بزرگ از دنیا رفت خداوند کفنی بهشتی برای ایشان فرستاد و اینگونه بود که این بانوی بزرگوار دو کفن داشت یکی کفن بهشتی و دیگری همان پارچه ای که پیامبر(ص) به ایشان داد.

حجت الاسلام طباطبایی با اشاره به وفات حضرت خدیجه (س) گفت: حضرت خدیجه (س) و حضرت ابوطالب دو پشتیبان بزرگ پیامبر(ص) به فاصله اندکی از دنیا رفتند. با دشواری هایی که مسئولیت رسالت در آن جامعه داشت طبیعتا پیامبر از منظر اجتماعی و خانوادگی می بایست یک ماوی و سرپناهی داشته باشد اما ایشان به یکباره هم محیط امن داخل خانه و هم محیط امن خارج از خانه را از دست داد. به طوری که خود ایشان می فرمایند من پس از سختی های شعب ابوطالب دو رکنم را از دست دادم که منظور حضرت خدیجه(س) و حضرت ابوطالب است.

این پژوهشگر مطالعات حدیث در خاتمه خاطر نشان کرد: ويژگي هايي همانند ايمان راسخ، نجابت و پاك دامني، ايثار و فداكاري، حسن رفتار با همسر، مقاومت و صبوري، از  حضرت خدیجه (س) شخصيت ممتازي ساخته است كه او را به عنوان يكي از بهترين الگوها براي همه مسلمانان به ويژه بانوان مطرح می کند.

پایان مصاحبه

تهیه و تنظیم: ن. یکتا

 

نظرات

یادداشت ها

کتاب ها

مقالات